2 Maart organiseert De Maatschappij - Waterweg in samenwerking met MKV (Maatschappelijke Kring Vlaardingen) tussen 17 - 21 uur een event in de Windwijzer waarbij brede welvaart het onderwerp is. Wat is het, hoe werk je eraan en wat levert het op?

Om goed te begrijpen wat brede welvaart is verwijzen we hierbij naar het onderzoek van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) dd juli 2024.

Meld je aan voor het event via deze link.

Aanleiding en adviesvraag

De laatste jaren stellen Rijk, provincies en gemeenten vaak dat hun beleid gericht is op het bereiken van ‘brede welvaart’. Met ‘brede welvaart’ wordt uitdrukking gegeven aan de gedachte dat welvaart uit meer bestaat dan geld, materiële goederen en diensten. Burgers meten hun welvaart immers af aan meer dan hun materiële welzijn. Het gaat hen ook om factoren als gezondheid, veiligheid, de kwaliteit van hun woon- en leefomgeving of de kwaliteit van het onderwijs. 

Voor de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) is het begrip ‘brede welvaart’ relevant, omdat het raakt aan allerlei vraagstukken in de leefomgeving. Denk aan de transitie van onze energievoorziening en de herinrichting van het landelijk gebied. Het aanpakken van deze transitievraagstukken heeft invloed op de brede welvaart in de samenleving en op de verdeling daarvan. De centrale vraag van het advies “Waardevol regeren: sturen op brede welvaart” luidt:

“Hoe kan de rijksoverheid er voor zorgen dat in besluitvorming wordt gestuurd op het behouden en verhogen van de ‘brede welvaart’, dus: rekening houden met economische, sociale en leefomgevingsaspecten, met huidige en toekomstige generaties, met de effecten elders in de wereld en met de verdeling tussen groepen burgers? Hoe kan het sturen op brede welvaart praktisch hanteerbaar worden gemaakt voor verschillende toepassingen en hoe kan daarbij de consistentie worden gewaarborgd?”

Toelichting

De Rli constateert dat verschillende factoren die de brede welvaart bepalen er niet goed voor staan. Zo staat onze natuur er niet goed voor, loopt het woningtekort op en stijgt het aantal mensen met obesitas. Op dit moment is er in het beleid van de overheid te weinig systematische aandacht voor al deze factoren. Bovendien gaat onvoldoende aandacht uit naar de verdeling van brede welvaart tussen groepen burgers, tussen huidige en toekomstige generaties en tussen het eigen land en andere landen. Door anders te werk te gaan, kan de politiek beter onderbouwde afwegingen maken. Dat maakt besluiten voor burgers beter. 

Om te sturen op brede welvaart moet de overheid volgens de raad: 

• meer en betere informatie vergaren om de gevolgen van verschillende mogelijke beleidsmaatregelen en investeringen beter in kaart te brengen. Zo krijgen politici en bestuurders dilemma’s scherper in beeld;

• beleidskeuzes baseren op deze informatie, zodat alle factoren van brede welvaart systematisch bij de afwegingen worden betrokken. Omdat niet iedereen hetzelfde wensbeeld van brede welvaart heeft, blijven de uiteindelijke beleidskeuzes door waarden gedreven en dus politiek;

• in de rijksbegroting de consequenties van keuzes zichtbaar maken. Dat is een fundamentele verandering, omdat dan op meer dan alleen geld wordt gestuurd. Wij adviseren daartoe om op termijn te gaan werken met een ‘kapitalenbegroting’ als onderdeel van de rijksbegroting. Zo kan worden gewaarborgd dat deze kapitalen in de toekomst volwaardig gaan meewegen bij beleidskeuzes. Omdat dit een ingrijpende verandering betekent, adviseren wij om ter voorbereiding de nationale planbureaus hiervoor een methodiek te laten ontwikkelen en te beginnen met enkele nationale programma’s (bijvoorbeeld op het gebied van leefbaarheid, veiligheid, milieu en landelijk gebied). Voor de introductie van een kapitalenbegroting als effectief sturingsinstrument is het noodzakelijk dat ook een baten-lastenstelsel als begrotings- en verantwoordingsstelsel voor de rijksoverheid wordt ingevoerd;

• op regionaal niveau betere afspraken maken tussen rijk, provincies, gemeenten en waterschappen zodat ook regionaal beter op brede welvaart wordt gestuurd.

Bekijk en download het volledige advies 'Waardevol regeren' (pdf, 3Mb)